प्रयागराजची माहिती

 

प्रयागराज, पूर्वी अलाहाबाद म्हणून ओळखले जात होते, हे भारताच्या उत्तर प्रदेश राज्यातील एक शहर आहे. हे गंगा आणि यमुना नद्यांच्या संगमावर वसलेले आहे आणि हे भारतातील सर्वात जुने शहर असून  आणि सर्वात महत्वाच्या शहरांपैकी एक आहे. प्रयागराज हे एक प्रमुख सांस्कृतिक आणि शैक्षणिक केंद्र देखील आहे.

प्रयागराज; पूर्वीचे अलाहाबाद किंवा इलाहाबाद किंवा प्रयाग हे भारताच्या उत्तर प्रदेश राज्यातील एक महानगर आहे. हे प्रयागराज जिल्ह्याचे प्रशासकीय मुख्यालय आहे-भारतातील 13वा सर्वाधिक लोकसंख्या असलेला जिल्हा आहे आणि राज्यातील सर्वाधिक लोकसंख्या या जिल्ह्यात आहे.

प्रयागराजचा इतिहास पाहता  वैदिक काळापासून ते तीर्थक्षेत्र आणि शिक्षणाचे प्रमुख केंद्र आहे. या शहरावर शतकानुशतके मौर्य, गुप्त, मुघल आणि ब्रिटीशांसह विविध राजवंशांचे राज्य होते. 1904 मध्ये, अलाहाबाद संयुक्त प्रांतांची म्हणजेच मध्यप्रदेश ची  राजधानी बनली आणि ती 1949 पर्यंत राजधानी राहिली. मध्यप्रदेच चे जुने अवंती होते असे काही इतिहासकारांचे म्हणणे आहे.

स्वातंत्र्यानंतर, अलाहाबाद हे एक महत्त्वाचे शहर होते. आता त्याचे नाव प्रयागराज आहे या शहरामध्ये अलाहाबाद विद्यापीठ देखील आहे, हे भारतातील सर्वात जुने आणि प्रतिष्ठित विद्यापीठांपैकी एक आहे.

अलाहाबाद विद्यापीठ (Allahabad University)

हे अलाहाबाद, उत्तर प्रदेश, भारत येथील एक सार्वजनिक केंद्रीय विद्यापीठ आहे. 1887 मध्ये भारताच्या गव्हर्नर-जनरलच्या कायद्याद्वारे याची स्थापना करण्यात आली होती. NIRF (नॅशनल इन्स्टिट्यूशनल रँकिंग फ्रेमवर्क) द्वारे भारतातील एकूण पहिल्या 10 विद्यापीठांमध्ये हे स्थान देण्यात आले आहे.  हे भारतातील सर्वात जुने आणि प्रतिष्ठित विद्यापीठांपैकी एक आहे.

या युनिव्हर्सिटी मध्ये विविध विषयांमध्ये पदवीपूर्व, पदव्युत्तर आणि डॉक्टरेट पदवी अभ्यासक्रम आहेत . विद्यापीठात 100 पेक्षा जास्त विभाग आणि शाळा आहेत. येथे अनेक संशोधन संस्था आणि केंद्रे देखील आहेत.

हे समृद्ध इतिहास आणि परंपरा असलेले एक प्रसिद्ध विद्यापीठ आहे. हे अध्यापन, संशोधन आणि सेवेतील उत्कृष्टतेसाठी वचनबद्ध आहे.

अलाहाबाद विद्यापीठा विषयीची काही महत्त्वाची वैशिष्ट्ये :

कोलकाता विद्यापीठानंतर हे भारतातील दुसरे सर्वात जुने विद्यापीठ आहे.

महिला महाविद्यालय असलेले हे भारतातील पहिले विद्यापीठ होते.

मास्टर ऑफ आर्ट्सची पदवी देणारे हे भारतातील पहिले विद्यापीठ होते.

याने 14 नोबेल पारितोषिक विजेते, 3 भारतरत्न पुरस्कार विजेते आणि 26 पद्मविभूषण पुरस्कार प्राप्त केले आहेत.

अलाहाबाद युनिव्हर्सिटी ही भारताच्या विकासात महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावणारी प्रतिष्ठित संस्था आहे. हे देशातील शिक्षण आणि संशोधनाचे एक अग्रगण्य केंद्र आहे.

प्रयागराज हे एक प्रमुख पर्यटन स्थळ आहे, आणि अनेक ऐतिहासिक आणि धार्मिक स्थळांसाठी ओळखले जाते. प्रयागराजमधील काही सर्वात लोकप्रिय पर्यटन स्थळांमध्ये हे समाविष्ट आहे:

त्रिवेणी संगम – गंगा, यमुना आणि सरस्वती नद्यांचा संगम

त्रिवेणी संगम हा तीन नद्यांचा संगम आहे.  प्रयागराजमध्ये गंगा, यमुना आणि सरस्वती नद्या एका ठिकाणी येऊन  एकत्र मिळतात. त्यांच्या भेटीच्या बिंदूला त्रिवेणी संगम म्हणतात. त्याचप्रमाणे देशात इतरही त्रिवेणी संगम आहेत, जिथे तीन नद्या विलीन होतात, त्या स्थानाला  त्रिवेणी संगम असे म्हणतात .

प्रयागराजमधील त्रिवेणी संगमाचे महत्वाचे असे ठिकाण आहे.  प्रयागराज, उत्तर प्रदेशमधील हे स्थान ब्रह्मा, विष्णू आणि महेश या त्रिमूर्तीच्या पत्नी असलेल्या तीन देवींचे मिलन असल्याचे मानले जाते.

अनेक लोक देशभरातून या त्रिवेणी संगमावर पवित्र स्थान म्हणून येतात.

प्रयागराज मध्ये काही महत्वाची ऐतिहासिक स्थळे आहेत ती म्हणजे.

मुघल सम्राट अकबराने बांधलेला 16 व्या शतकातील किल्ला अलाहाबाद किल्ला, तसेच १17 व्या शतकात बांधलेली एक मोठी मशीद बांधली ती म्हणजे जामा मशीद,                                                                नेहरू घराण्याचे पूर्वीचे घर, आनंद भवन इ.                                                                                        प्रयागराज हे विविधता असलेले शहर आहे. हे शहर एक प्रमुख आर्थिक आणि सांस्कृतिक केंद्र आहे आणि हे शिक्षण, पर्यटन आणि धर्माचे प्रमुख केंद्र आहे.

प्रयागराजबद्दल काही वैशिष्ट्ये :

शहराची लोकसंख्या 2 दशलक्षाहून अधिक आहे.

शहराची अधिकृत भाषा हिंदी आहे.

शहराचे हवामान उन्हाळ्यात उष्ण व दमट आणि हिवाळ्यात सौम्य असते.

शहरातील मुख्य उद्योग पर्यटन, शेती आणि उत्पादन हे आहेत.

हे शहर एक प्रमुख सांस्कृतिक केंद्र देखील आहे आणि अनेक संग्रहालये, आर्ट गॅलरी आणि थिएटर्सचे केंद्र आहे.

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

You cannot copy content of this page